Level 1 Level 3

113 words 0 ignored

Ready to learn       Ready to review

Ignore words

Check the boxes below to ignore/unignore words, then click save at the bottom. Ignored words will never appear in any learning session.

All None

Ignore?
kodeks
ustawa, która w sposób całościowy, i wyczerpujący reguluje określoną dziedzinę prawa
stanowionego
system prawa ..., gdzie prawo istnieje na bazie dokumentów, a sądy tylko je stosują - interpretują
pozytywizm prawniczy
na prawo składa się też (powinna być brana przy stanowieniu prawa) etyka, standardy społeczne i moralne, a stanowi je państwo, organizacje m.nar. i terytorialne
ius est ars boni et aequi
prawo jest sztuką stosowanie tego, co dobre i sprawiedliwe - rzymska definicja prawa po łacinie
hybrydalne
melanż różnych systemów prawnych to prawo...
precedensowe
prawo ... inaczej anglosaskie, oparte na wczesniejszych wyrokach sędziów
lex talionis
prawo odwetu
zwyczajowe
prawo ..., przykładowo lex salicae, prawo wynikłe z uznania powtarzania jakichś tradycji, za obowiązujące w prawie, inaczej plemienne
kompozycyjna
kara..., rodzaj kary pieniężnej stosowany powszechnie w prawie średniowiecznej Europy, powstały w związku z wypieraniem z prawa zwyczajowego, potem raczej kary publiczne - opłata
religijne
szariat lub Tora, prawo ..., oparte na objawieniu i zasadach religii
przepis
najmniejsza część aktu prawnego, forma
norma
regulacja jak kto ma postąpić i co, gdy tak nie zrobi, treść prawa
promulgacyjne
organy z inicjatywą ustawodawczą to organy ...
wykładnia
formowanie norm z treści przepisów prawnych to...
autentyczna
wykładnia ..., przez ten sam podmiot, który normę usntanowił
operatywna
wykładnia ..., przez ogran stosujący, o charakterze indywid. -> tylko względem podmiotu o ktorym orzeka
doktrynalna
wykładnia ..., jedynie funkcja opiniodawcza, wykonują przedstawiciele nauk prawa
Constitutio Criminalis Theresiana
kodeks karny obejmujący prawo materialne i procesowe, nadany krajom austriackim przez cesarzową Marię Teresę w 1768: palenie żywcem, kara śmierci, instrukcje tortur, uwzględniał stratyfikację społeczną
Bürgerliches Gesetzbuch
BGB, 1900, ogólnoniemiecki kodeks cywilny, do dziś jedna z podstaw prawa cywilnego na świecie razem z Kodeksem Cywilnym 1804,
iustitia est fundamentum regnorum
[łacina] sprawiedliwość jest podstawą rządów
vae victis
[łacina] biada pokonanym, Tytus Liwiusz
potius sero quam numquam
[łacina] lepiej późno niż wcale, Tytus Liwiusz
errare humanum est
[łacina] błądzić jest rzeczą ludzką, Seneka Starszy
nihil infinitum est
[łacina] nic nie jest nieskończone, Seneka Starszy
audiatur et altera pars
[łacina] niech będzie wysłuchana i druga strona, Seneka Młodszy, jedna z zasad prawa
qui pro quo
[łacina] zabawne nieporozumienie wynikające z wzięcia kogoś za inną osobę lub niezrozumienia czyichś słów
quid pro quo
[łacina] coś za coś
qui desiderat pacem praeparet bellum
[łacina] kto pragnie pokoju, niech się gotuje do wojny, Wegecjusz
mors omnia aequat
[łacina] śmierć równa wszystkich i wszystko, Klaudian Klaudiusz
dura lex, sed lex
[łacina] twarde prawo, ale prawo, Ulpian, jedna z zasad prawnych
nullum crimen, nulla poena, sine lege
[łacina] nie ma przestępstwa ani kary bez prawa, Ulpian, jedna z zasad prawa
Ave, Imperator, morituri te salutant
[łacina] pozdrawiamy cię, imperatorze, idący na śmierć, Swetoniusz
Mens sana in corpore sano
[łacina] W zdrowym ciele zdrowy duch, Juwenalis
panem et circenes
[łacina] chleba i igrzysk!, Juwenalis
gutta cavat lapidem non vi sed saepe cadendo
[łacina] kropla drąży skałę nie siłą, lecz ciągłym kapaniem, Owidiusz
ab alio exspectes, alteri quod feceris
[łacina] od innych oczekuj tego, co robisz innemu, Seneka Młodszy
Bonus tempore tantum a deo differt
[łacina] dobry człowiek różni się od boga tylko czasem trwania, Seneka Młodszy
Seneka Młodszy
kto powiedzial?: gdy nie wiesz do jakiego portu płyniesz, żaden wiatr nie jest dobry
non scholae, sed vitae discimus
[łacina] nie dla szkoły, a dla życia się uczymy, Seneka Młodszy
pecunia non olet
[łacina] pieniądz nie śmierdzi, Wespazjan
sit tibi terra levic
[łacina] niech Tobie ziemia lekką będzie, Marcjalis
Homo - sociale animal
[łacina] człowiek - zwierzę społecznie, Seneka Młodszy
Trajan
kto powiedzial?: lepiej nie ukarać jednego winnego, niż ukarać jednego niewinnego
klauzula generalna
odesłanie w przepisie prawnym do innej niż prawna normy, np. dobro dziecka, sprawiedliwość społeczna
logiczna
sprzeczność norm prawnych, gdy normy są merytorycznie niezgodne
przeciwieństwo logiczne
gdy normy prawne mają dyspozycje niemożliwe do jednoczesnego spełnienia
niezgodność prakselogiczna
gdy zachowanie się zgodnie z jedną dyspozycją niweluje skutek zachowania zgodnego z inną
porządku czasowego
reguła kolizyjna mówiąca że nowa norma zastępuje starszą, o ile nie jest normą niższą
porządku treściowego
reguła kolizyjna mówiąca że norma szczegółowa uchyla normą ogólną o ile nie jest normą niższą
jurydyzacja
proces objęcia regulacjami prawnymi. aktualnie trwa on odnośnie internetu
formalna
praworządność ..., polegająca na całkowitym postępowaniu wg litery prawa
materialna
praworządność..., polegająca na postępowaniu z prawem w oparciu o normy społeczne, religijne, istotę sprawiedliwości i godności człowieka
luka prawna
niezamierzone braki regulacji prawnych, niedociągniecia
ustrojowymi
trójpodział władzy, pluralizm polit. są ... gwarancjami praworządności
legislacyjnej
hierarchiczność aktów prawnych to przejaw ... gwarancji praworządności
proceduralne
wieloinstancyjność, isntnienie RPO to ... przejawy gwarancji praworządności
procesowe
prawo do obrony, domniemanie niewiności, niezawisłość sędziów to ... gwarancje praworządności
poznania
źródła ... prawa, źródła podające do informacji prawo
materialne
okoliczności i kultura to ... źródła prawa
formalne
organy tworzące i sankcjonujące prawo to ... źródła prawa
lex superior derogat legi inferior
[łacina] paremia określająca sytuację kolizyjną w prawie m. nar. (bo nie ma hierarchiczności), prawo wyższe uchyla niższe
paremia
przysłowie, sentencja, aforyzm, maksyma
lex posterior derogat legi priori
[łacina] reguła czasowa prymatu prawa. prawo późniejsze uchyla wcześniejsze
lex specialis derogat legi generali
[łacina] reguła merytoryczna prymatu prawa, prawo szczególne uchyla prawo ogólne
rozporządzenie
prawny akt wykonawczy na podstawie upoważnienia ustawowego, swego rodzaju wykładnia prawa
formuła Radbrucha
przepisy prawa pozytywnego (stanowionego) naruszające elementy norm moralnych (prawa naturalnego) nie powinny być stosowane, a społeczeństwo i organy nie są zobowiązani do ich przestrzegania, na podstawie tego proces norymberski
Codex Iuris Canonici
przykład prawa autonomicznego: prawo kanoniczne, JEGO GŁÓWNY DOKUMENT promulgowany przez JPII w 1983
prywatne
prawo międzynarodowe ..., to prawo wewnętrzne które mówi w jakim zakresie stosować prawo międzynarodowe w sprawach prywatnych (cywilnych, rodzinnych, handlowych, pracy)
ignorantia iuris nocet
[łacina] nieznajomość prawa szkodzi
materialne
treściowy podział prawa, prawo ... to prawo określające stosunki społeczne, obowiązki i uprawnienia
formalne
prawo ..., mówiące jak stosować i urzeczywistniać normy prawa, zbiór regulacji
handlowe
gałąź prawa, której zasadami są: swoboda zawierania umów, równość podmiotów gospodarczych
prawo administracyjne
gałąź prawa, której zasadami są: prawda obiektywna, zaufanie obywateli do państwa, legalizm
konstytucyjne
gałąź prawa, której zasadami są: podział i rówgnowaga władzy, suwerenność narodu, praworządność
cywilne
gałąź prawa, której zasadami są: równość stron, ochrona dóbr osobistych, swoboda zawierania umów, ochrona praw nabytych
rodzinne
gałąź prawa, której zasadami są: dobro dziecka, trwałość małżeństwa, monogamia, równouprawnienie małżonków
pracy
gałąź prawa, której zasadami są: wolność wyboru zawodu, poszanowanie pracownika, godziwe wynagrodzenie, dostęp do pracy i jej owoców
karne
gałąź prawa, której zasadami są: prawda materialna, domniemanie niewinności, odpowiedzialność za czyny
naruszenie prawa
nieprzestrzegania prawa polegające na działaniu lub zaniechaniu działań niezgodnie z normą, wiąże się z próbą ukrycia
obywatelskie nieposłuszeństwo
nieprzestrzeganie prawa nie probując tego ukryć w jakimś konkretnym celu, nie wyrządzając krzywdy drugiej osobie fizycznej
nadużycie prawa
postępowanie zgodnie z literą prawa ale wbrew zasadom naturalnym np. współżycia społecznego
omijanie prawa
nieprzestrzeganie prawa polegające na osiąganiu celu sprzecznego z normą wykorzystując jakąś lukę, bądź pozornie zastosowanie innej normy
falandyzacja
pejoratywne określenie na niektóre próby interpretacji (wykładni) prawa bądź na usprawiedliwienie organów władzy, których postępowanie balansuje na granicy prawa. Określa się tak „naginanie” prawa, próby jego interpretacji w doraźnym interesie interpretatora
Inflacja prawa
potoczna nazwa negatywnego zjawiska w procesie legislacji polegającego na tworzeniu nadmiernej ilości prawa, niewspółmiernej w stosunku do rzeczywistych potrzeb, zbytniej szczegółowości przepisów oraz ich niskiej jakości
sąd wyjątkowy
sąd który może być powołany tylko na czas wojny, Polska nie ratyfikowała jeszcze protokołu 13 z EU Konwencji Praw Czło., więc obowiązywałaby kara śmierci
sąd szczególny
sąd działający stale, poza sądami powszechnymi rozpatrujący tylko pewien rodzaj spraw
garnizonowy
wojskowy sąd pierwszej instancji to sąd...
okręgowy
sąd wojskowy ..., to sąd 2 instancji w sądach wojskowych, bądź 1 w sprawach mu przypisanych
Wojewódzki
... Sąd Administracyjny - pierwsza instancja, rozstrzyga tylko o legalności a nie o merytorycznej stronie, po jego wyroku należy zwrócić się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy
Naczelny
... Sąd Administracyjny, do którego składa się skargi kasacyjne, a jego prezes wybierany przez Prezydenta RP na 6 lat, NSA
właściwość generalna
jeśli coś posiada ten przymiotnik to zajmuje się wszystkimi sprawami, których akty prawne nie zastrzegają dla jednostek wyszególnionych w danym spectrum zainteresowania
rejonowe
sądy ..., pierwszej instancji, dla jednej lub kilku gmin
okręgowe
sądy 1 lub 2 instancji, dla co najmniej 2 niższej niższej instancji, aktualnie w Polsce 45
apelacyjne
sądy ..., na obszar kilku okręgów, 2 instancji
30-70
ramy ile lat musi mieć ławnik, obywatel, lex tyminski miejsca kandydowania rok, z co najmniej średnim wyksztalceniem
29
sędzia musi mieć co najmniej ... lat
25
ilu jest członków w KRS'ie
4
powoływany przed Radę Gminy niezawisły ławnik ma kadencję ... lat, musi uczestniczyc w jednej sprawie na rok do 12 dni trwającej, jest tylko w 1 instancji, nie ma w administracyjnych sadach i sprawawch rodzinnych (ogólnie cywilnych)
Trybunał Stanu
Prezydent RP nie może ułaskawić od wyroku wydanego przez ...
Trybunał Konstytucyjny
rozstrzyga o czasowym niedysponowaniu Prezydenta RP
Trybunał Konstytucyjny
rozstrzyga o zgodności programu partii polit. z konstytucją
Trybunał Konstytucyjny
rozstrzyga spory kompetencyjne organów administracji centralnej!
abstrakcyjna
kontrola uprzednia i następcza Trybunały Kons. kontrolująca ustawy to kontrola ...
konkretna
kontrola Trybunału Konstyt. w formie pytań prawnych (sądy w konkretnych sprawach) i skarg konstytucyjnych (każdego w sprawie jego wyroku) to kontrola ....
15
ilość gremium Trybunału Konstyt. powoływanego na 9 lat
Sejm
kto powołuje sędziów Trybunału Kosntyt.
Trybunał Stanu
kto może wymierzać kary z kodeksu karnego, pozbawienia: mandatów, praw wyborczych, zniesienia z urzędu, utraty orderów i tytułów honorowych
Trybunał Stanu
orzeka o odpowiedzialności karnej i konstytucyjnej: Prezydenta, prezesa NIKu i NBP, KRRiR, Rządu, posłów i senatorów czerpiacych korzysci materialne wzgledem Skarbu Państwa
4
długość kadencji Tryb. Stanu w składzie Pierwszego Prezesa SN, 2 zastępców i 16 członków wybieranych przez Sejm spoza grona parlamentarzystów
ex aequo
[łacina] na równi z, remisując
pro tempore
Prezydent ... albo przewodniczący ... senatu USA, 4. osoba w państwie, po prezydencie, wiceprezydencie, speakerze Izby Reprezentantów, normalnie przewodniczy Senatowi vicepresident, ale tylko w nadzwyczajnych okolicznościach
Locum tenens
tymczasowo trzymający jakąś posadę lub miejsce
pro tempore
[łac] tymczasowo