Level 5 Level 7

104 words 0 ignored

Ready to learn       Ready to review

Ignore words

Check the boxes below to ignore/unignore words, then click save at the bottom. Ignored words will never appear in any learning session.

All None

Ignore?
ekwiwalentyzacja
zabieg typowy dla awangardy, zastępowanie czegoś np. by nie ukazywać uczuć bezpośrednio
et in arcadia ego
"i ja byłem w Arkadii" wg tytułu obrazu Poussina (1640) motyw zaznanego szczęścia, ale w ~1620 obraz Guercina gdzie czaszka na 1 planie z tym napisem - i śmierć bywa w Arkadii !!!
zrost
nowopowstały wyraz np. ekosystem multimedialny, dwa wyrazy z których jeden jest formantem
złożenie
nowopowstały wyraz powstały z połączenia dwóch niezależnych słów (równonoc)
prefiks
przedrostek
afix
formant tzw. morfem słowotwórczy
interfiks
międzyrostek (między dwoma rdzeniami wyrazów)
sufiks
przyrostek słowotwórczy
infiks
wrostek, wewnątrz rdzenia jednego wyrazu w języku polskim bardzo rzadko
zestawienie
np. Panna Młoda, biała rączka, złoty pierścionek ETC
spiritus movens
łac. siła sprawcza
imponderabilia
nieokreślone rzeczy mające wpływ na jakąś sprawę
toniczny
wiersz ... gdzie wersy mogą mieć niejednakową ilość sylab ale powtarzają się regularnie zestroje akcentowe
3
wyrazy takie jak: prezydent, matematyka, muzyka, republika, fizyka akcentujemy na ... sylabę od końca
rządu
związek ... gdy zrosty odmieniają się i można je pisać oddzielnie
zgody
związek ... gdy zrosty odmieniają się i pisze się je razem (dobranoc, Krasnystaw)
fraza
związek frazeologiczny będący zdaniem (kruk krukowi oka nie wykole.)
wyrażenie
związek frazeologiczny typu jak spod igły/gdzie diabeł mówi dobranoc (daleko)/kaszka z mlekiem
zwrot
związek frazeologiczny będący nazwaniem jakiejś czynności kopnąć w kalendarz / wścibiać nos
dokonany
aspekt czasownika może być ... lub niedokonany
gerundium
rzeczownikowa postać czasownika: bieganie, czytanie
czynny
imiesłów przymiotnikowy ... -ący -ące -ąca
bierny
imiesłów przymiotnikowy ... -ny/na/ne -ty/ta/te
współczesny
imiesłów przysłówkowy ... -ąc
uprzedni
imiesłów przysłówkowy ... -łszy -wszy
zbiorowy
liczebnik ... np. pięcioro, troje
wielokrotny
liczebnik ... np. dwukrotne, pięciokrotny
mnożny
liczebnik ... np. poczwórna, pojedynczy
ułamkowy
liczebnik ... np. pół, ćwierć
nieokreślony
liczebnik ... np. niewiele, kilka-..., dużo
wieloraki
liczebnik ... np. dwojaki, pięcioraki
osobowy
zaimek rzeczowny ... np. ja, my, ty
wskazujący
zaimek rzeczowny... np. tamten, ten, ów
zwrotny
zaimek rzeczowny ... np. się, sobie, sobą
pytający
zaimek rzeczowny ... np. kto, cóż, któż
przeczący
zaimek rzeczowny ... np. nikt, nic
względny
zaimek rzeczowny ... np. kto, co
współrzędnie
zdania złożone (a nie proste) ... mogą być łączne, przeciwstawne, wynikowe, rozłączne
podrzędnie
zdania złożone ... np. ze zdaniem przydawkowym, okolicznikowym, orzecznikowym, podmiotowym, dopełnieniowym
imienne
orzeczenie ... składające się z "być" "stać się" etc. i z ORZECZNIKA
czasownikowe
orzeczenie ... takie podstawowe, jednosłowne
okolicznik
... czasu, miejsca, sposobu, celu, przyzwolenia, przyczyny, warunku
podmiot
... rzeczownikowy, szeregowy, logiczny (kogo czego), domyślny
przydawka
odpowiada na pytania jaki ktory czyj ile, jest częścią zdania
oniryzm
ukazanie rzeczywistości na kształt snu (gr. oneiros - marzenie senne) Kafka, Schulz
neosemantyzm
wyraz już istniejący, ale uzyskujące w pewnym kontekście nowe znaczenie
perswazyjnych
uogólnienie, słownictwo wartościujące, stopniowane przymiotniki, hasła i slogany to słownictwo pełniące funkcje zabiegów ...
deminutivum
łac. zdrobnienie
augmentativum
łac. zgrubienie
anakolut
świadome błąd składniowy zniekształcający budowę zdania, powodujący zanik związku logicznego między jego członami; inaczej mówiąc, jest to wypowiedź zorganizowana pod względem składniowym tak, że jej poszczególne człony kłócą się z porządkiem logicznym zdania i są niepoprawne pod względem gramatycznym
impresywna
funkcja ... -że, groźba, prośba, pytanie, instrukcja, slogan, funkcja przekonywująca, wg schematu Jacobsona nastawiona na odbiorcę
poetycka
funkcja ... pojawi się melodyczność języka, neologizmy, wieloznaczność w żartach przysłowiach, tekstacg, przemówieniach
informatywna
funkcja ... w tekstach prasowych, naukowych, ogłoszeniacg
ekspresywna
funkcja .... wyrażanie emocji, pamiętniki, dzienniki, uczucia emocje, pytania retoryczne, środki interpunkcyjne, wg schematu Jacobsona nastawiona na nadawcę
dystych
2 wersy na strofę (nawiąz. do epigramatu)
tercyna
3 wersy na strofę - jak cała Komedia Dantego
katabaza
literacki motyw zejścia bohatera w zaświaty (Dante, Borges)
kwadryna
4 wersy na strofę
oktawa
8 wersów na strofę
intonacyjno-zdaniowy
polski system wersyfikacyjny - strofa odpowiada zdaniu lub jego istotnej częsci (inne to sylabiczny, sylabotoniczny, toniczny, wolny)
maski
bezpośrednia liryka ... gdzie podmiotem jest np. drzewo lub zwierzę, przedstawienie poglądów autora przez a la pośrednika, by inaczej stosować metafory
panegiryk
gatunek literatury stosowanej, uroczysty tekst pochwalny, często pochlebczy
pamflet
Utwór publicystyczny lub literacki, nierzadko anonimowy, zmierzający do zdemaskowania, ośmieszenia i poniżenia osoby, środowiska społecznego, instytucji
Molier
Jean Baptiste Poquelin
Kartezjusz
René Descartes
Wolter
François-Marie Arouet
Mark Twain
Samuel Langhorne Clemens
Maksim Gorki
Aleksiej Maksimowicz Pieszkow
Stendhal
Marie-Henri Beyle
Paszkwil
utwór literacki, często anonimowy, skierowany przeciw konkretnej osobie, ośmieszający ją w sposób oszczerczy i obelżywy, od rzymskiej rzeźby "Pasquino", którą wykorzystywano jako tablicę do przytwierdzania złośliwych satyr
Madrygał
jest to wokalny utwór wielogłosowy, zwykle poruszający treści o tematyce świeckiej typowy dla średniowiecza
auktorialna
narracja ... jest przeciwieństwem narracji personalnej, gdzie świat przedstawiany jest przez pryzmat świadomości bohatera
gotycyzm
nurt protoromantyczny dążący do przywrócenia wzorców średniowiecza w Europie
1776
wydanie "Sturm und Drang" Maximiliana von Klingera
1782
wydanie "Zbójców" Friedricha Schillera
1774
wydanie "Cierpień młodego Wertera"
mowa pozornie zależna
przytoczenie myśli i słów bohatera w taki sposób, jakby pochodziły od narratora, lecz z zachowaniem stylu charakterystycznego dla bohatera
cezura
inne określenie średniówki, także moment przełomowy oddzielający różne fazy, procesy, cokolwiek
winkelriedyzm
przeciwieństwo biernego mesjanizmu, poświęcanie się czynne dla wolności
martyrologia
cierpienie i męczeństwo
1823
wydanie "Dziadów"
angielskie
ogrody ... - romantyczne to w opozycji do francuskich - uporządkowanych
eklezjasta
duchowny, kaznodzieja, kapłan
paruzja
powtórne przyjście Chrystusa na świat
Szeol
w Starym Testamencie, a przede wszystkim we wczesnym judaizmie, miejsce pobytu zmarłych, pozbawionych wszelkiej radości istnienia i życia
antenat
przodek zarówno w linii matki, jak i ojca
kafkowski
bohater ... z uporem dąży do wyjaśnienia istoty procesu będącego, jego zdaniem, nieporozumieniem
akmeizm
kierunek w poezji rosyjskiej, ukształtowany na początku XX w., przeciwstawiający się symbolizmowi, zmierzający do ukazywania piękna świata realnego, do konkretności i wyrazistości opisu
imagizm
ruch poetycki w Anglii i Stanach Zjednoczonych na początku XX w., domagający się wyrazistości obrazu, precyzji intelektualnej i stylistycznej zwięzłości przy jednoczesnej pełnej swobodzie wyboru tematu i form poetyckich
in folio
o książce: w formacie arkusza raz złożonego
Ibidem
łac. ibidem – to samo miejsce, tamże, skrót używany w przypisach, cytatach lub tekstach źródłowych dla wskazania na ostatnio cytowaną pozycję
strofa saficka
typ strofy składającej się z trzech wersów jedenastozgłoskowych i czwartego pięciozgłoskowego. Ten układ strofy wiersza charakterystyczny był dla greckiej poetki Safony, w której wierszach po raz pierwszy pojawił się ten rodzaj strofy (5+6)
alegoria
JEDNOZNACZNY symbol
puryzm
przesadna dbałość o czystość i poprawność językową
Derywacja
proces słowotwórczy polegający na tworzeniu wyrazów pochodnych poprzez dodawanie do podstawy słowotwórczej sufiksów albo prefiksów. Określana jest niejednokrotnie jako afiksacja lub derywacja dodatnia, w opozycji do derywacji wstecznej, polegającej na odrzucaniu od wyrazu afiksu
lafontenowska
bajka narracyjna to inaczej ... wersowana historyjka o nieskomplikowanej fabule
mirakl
gatunek dramatu (XII w.) średniowiecznego, pełne cudowności sceny z życia Matki Bożej i męczenników
intermedium
krótki utwór sceniczny, komiczny, fukncja przerywnika między poszczególnymi częściami głównej sztki (misteriów, mirakli lub moralitetów)
tabula rasa
łac. niezapisana tablica, Arystoteles -> Tomasz z Akwinu -> John Locke - empiryzm
prometeizm
postawa etyczna, dla której ideałem moralnym jest dobrowolne podporządkowanie działań jednostki dobru większych grup społecznych lub nawet całej ludzkości, Oznacza także bunt przeciwko boskim wyrokom i siłom natury oraz cierpienie własne w imię szczęścia ogółu (np. dr Rieux, Konrad, Kordian)
rocaille
fr. muszla, ~1720-1780 kameralność towarzyska, flirt, smak gust epikureizm, w tym stylu pałac Zwinger w Dreźnie i Sanssouci w Poczdamie (saskie)
epigramatyczna
bajka ... krótka, rymowana
Canaletto
Bernardo Bellotto
polifoniczność
.... tekstu objawia się, że jest przedstawiony punkt z widzenia wielu osób o różnych stanowiskach, różne postawy względem tematu -> pozwala czytelnikowi się rozliczyć z własną opinią ("Zbrodnia i kara")